Screen is het vakwoord voor het geweven doek dat zonlicht breekt zonder het licht helemaal weg te nemen. Voor gevels is het een standaardproduct. Op een lichtstraat ligt het anders: een screen dat verticaal in een gevel prima werkt, gedraagt zich horizontaal op een dak heel anders. Dit artikel legt uit wat een screen is, wat de openheidsfactor betekent en waar het misgaat als je een gevelscreen op een daklicht legt.
Wat is een screen precies?
Een screen is een geweven doek van glasvezel- of polyesterdraden met een kunststof coating. Het is geen gesloten laag maar een weefsel: tussen de draden zit ruimte. Dat is het hele idee. Direct zonlicht wordt door de draden onderschept en gereflecteerd, terwijl diffuus daglicht tussen de draden door blijft komen.
Daarin verschilt een screen fundamenteel van folie, coating en kalk. Die werken met een gesloten laag en kunnen daarom geen onderscheid maken tussen warmte en licht: alles wat ze aan warmte tegenhouden, houden ze ook aan licht tegen. Een screen kan dat onderscheid wel maken.
In de zonweringsbranche worden de woorden screen, doek, zonweringsdoek en screendoek door elkaar gebruikt. Ze verwijzen naar hetzelfde materiaal. Sheltic noemt het product een zonweringsdoek, maar als u zoekt op screen voor een lichtstraat, bedoelt u dit.
De openheidsfactor: het getal dat alles bepaalt
Een eigenschap die u in elke productspecificatie tegenkomt is de openheidsfactor, ook wel openheid of OF genoemd. Dat is het percentage van het doekoppervlak dat uit ruimte tussen de draden bestaat. Een dicht geweven doek heeft een lage openheidsfactor, een open doek een hoge.
Het is verleidelijk om daaruit te concluderen dat dichter altijd beter is tegen warmte. Zo werkt het niet. De openheidsfactor zegt alleen iets over hoeveel licht er ongehinderd tussendoor gaat, niet over wat de draden zelf met de zonne-energie doen. Een doek met sterk reflecterende draden kaatst het grootste deel van de opvallende energie terug voordat die het daklicht bereikt, ook als het weefsel relatief open is.
Daarom telt de reflectie van het doek minstens zo zwaar als de openheid. Een lichte, sterk reflecterende buitenzijde weert warmte door die terug te kaatsen. Een donker doek houdt licht tegen door het te absorberen, waardoor het doek zelf opwarmt en die warmte deels alsnog naar binnen straalt. Bij gelijke openheidsfactor kunnen twee doeken dus heel verschillend presteren.
Op een daklicht valt de afweging bovendien anders uit dan op een gevel. Bij een gevelscreen ruilt u openheid in tegen doorzicht naar buiten. Op een dak is er geen uitzicht om te bewaren, maar wel een reden waarom het daklicht er ligt: daglicht in een ruimte die anders donker is. Een doek zo dicht maken dat de hal onder kunstlicht moet, haalt precies weg waarvoor het daklicht is aangelegd.
Beoordeel een screen daarom nooit op de openheidsfactor alleen. Vraag om de warmtereductie en de lichtdoorlatendheid naast elkaar, want dat is de combinatie waar het om gaat: zoveel mogelijk zonne-energie buiten houden terwijl de ruimte licht blijft.
Waarom een gevelscreen op een dak niet werkt
Dit is het punt waar het bij daklichten vaak misgaat. Een gevelscreen is ontworpen voor een verticale toepassing. De constructie ervan gaat uit van zwaartekracht die het doek strak naar beneden trekt, van regen die er langs loopt en van wind die er loodrecht op staat.
Leg datzelfde screen horizontaal of licht hellend op een daklicht, en alle drie die aannames vervallen. Het doek hangt door in het midden in plaats van strak te blijven staan. Regenwater loopt niet weg maar blijft in de doorhang staan, wat vuil, algen en extra gewicht geeft. En wind komt niet loodrecht maar van onderaf, wat een opwaartse kracht geeft waar een gevelconstructie niet op berekend is.
Een screen voor een daklicht moet daarom anders zijn opgespannen, met een doekspanning en een bevestiging die berekend zijn op horizontale belasting, waterafvoer en opwaartse windkracht. Dat is geen detail maar het verschil tussen een oplossing die tien jaar meegaat en een die na twee winters doorhangt.
Screen binnen of buiten het daklicht?
Een screen kan aan beide kanten. Het verschil in resultaat is groot en wordt vaak onderschat.
Een screen aan de binnenzijde onderschept het zonlicht pas nadat het door het glas of kunststof is gegaan. Het daklicht zelf warmt dus gewoon op en straalt die warmte de ruimte in. Het screen vangt een deel van die straling op, maar warmt daarbij zelf ook op. De warmtereductie komt uit op ongeveer 20 tot 35 procent. Tegen verblinding werkt het wel goed.
Een screen aan de buitenzijde onderschept de zon voordat het daklicht opwarmt. Het daklicht blijft koel, en er is geen materiaal in de ruimte dat warmte staat uit te stralen. De warmtereductie komt daarmee op 60 tot 70 procent.
Zoekt u op screen lichtstraat buiten of buitenzonwering, dan zoekt u de tweede variant. Dat is ook wat Sheltic uitsluitend levert, juist vanwege dat verschil.
Ritsscreens, cabriosystemen en vaste doeken
Er bestaan verschillende manieren om een screen op te spannen, en ze passen niet allemaal bij een daklicht.
- ✓Ritsscreen of zipscreen: het doek loopt met een rits in zijgeleiders, waardoor het strak blijft staan en niet uit de geleiders waait. Bij gevels de standaard, bij daklichten alleen bruikbaar in aangepaste uitvoering.
- ✓Cabriosysteem: een doek dat over geleiders heen en weer beweegt, bekend van terrasoverkappingen. Beweegbaar en dus onderhoudsgevoeliger, en op een bedrijfsdak op hoogte zelden praktisch.
- ✓Vast opgespannen doek: het doek staat permanent boven of over het daklicht en beweegt niet. Geen motor, geen geleiders, geen storingsgevoelige onderdelen. Voor bedrijfsdaken waar niemand dagelijks komt is dit doorgaans de verstandigste keuze.
- ✓Losse screens per element: bij lichtkoepels wordt per koepel een doek gemaakt dat op de opstand wordt bevestigd, zodat elke koepel afzonderlijk beschermd is.
Moet een screen op een daklicht kunnen bewegen?
Bij gevelzonwering is een motor vanzelfsprekend: 's ochtends open voor het licht, 's middags dicht tegen de zon. Bij een daklicht op een bedrijfshal is die afweging anders.
Een beweegbaar systeem betekent motoren, geleiders, bekabeling en een besturing, allemaal op een dak waar niemand komt en waar onderhoud een hoogwerker vraagt. Elk bewegend onderdeel is een toekomstige storing op een lastig bereikbare plek.
Daar staat tegenover dat een vast doek er het hele jaar ligt, ook in de winter wanneer u de zonnewarmte eigenlijk wel kunt gebruiken. In de praktijk weegt dat voor de meeste bedrijfspanden niet op tegen de zomerse warmtelast en de onderhoudslast van een beweegbaar systeem. Voor een kantoor met enkele daklichten boven een vergaderruimte kan de afweging anders uitvallen.
Waar u op let bij een offerte voor screens
Vraagt u offertes op voor screens op daklichten, dan zijn dit de punten die het verschil maken tussen aanbiedingen die op papier hetzelfde lijken.
- ✓Binnen of buiten het daklicht: dat verklaart het grootste deel van een prijsverschil, en van het resultaat.
- ✓Warmtereductie en lichtdoorlatendheid naast elkaar, in plaats van alleen de openheidsfactor.
- ✓Hoe het doek wordt opgespannen en of dat berekend is op horizontale belasting en opwaartse wind.
- ✓Hoe regenwater wegloopt en of er doorhang kan ontstaan.
- ✓Hoe er wordt omgegaan met daklichten die open moeten kunnen, en met een eventuele RWA-keuring.
- ✓Of het doek demonteerbaar is voor dakonderhoud.
Zie ook
Veelgestelde vragen
Wat is een screen voor een lichtstraat?
Een screen is een geweven doek van glasvezel of polyester met een coating, dat direct zonlicht breekt terwijl diffuus daglicht doorkomt. Anders dan folie, coating of kalk is het geen gesloten laag, waardoor het warmte kan tegenhouden zonder het daglicht weg te nemen. De woorden screen, doek en zonweringsdoek betekenen in de praktijk hetzelfde.
Wat betekent de openheidsfactor van een screen?
De openheidsfactor is het percentage van het doek dat uit ruimte tussen de draden bestaat. Het zegt alleen iets over hoeveel licht er ongehinderd tussendoor gaat, niet over wat de draden zelf met de zonne-energie doen. Een doek met sterk reflecterende draden weert veel warmte, ook als het weefsel relatief open is. Beoordeel een screen daarom op warmtereductie en lichtdoorlatendheid samen, niet op de openheidsfactor alleen.
Kan ik een gewoon gevelscreen op mijn lichtstraat laten plaatsen?
Dat is af te raden. Een gevelscreen is ontworpen voor verticaal gebruik, waarbij zwaartekracht het doek strak houdt, regen erlangs loopt en wind loodrecht aankomt. Horizontaal op een daklicht hangt het doek door, blijft water in de doorhang staan en werkt de wind opwaarts. Een screen voor een daklicht moet daar constructief op berekend zijn.
Werkt een screen beter aan de binnen- of buitenkant van een lichtstraat?
Buiten, met groot verschil. Een screen aan de binnenzijde onderschept de zon pas nadat het daklicht al is opgewarmd, en haalt 20 tot 35 procent warmtereductie. Aan de buitenzijde blijft het daklicht koel en komt de warmtereductie op 60 tot 70 procent. Tegen alleen verblinding voldoet binnen wel.
Moet een screen op een daklicht elektrisch bedienbaar zijn?
Voor de meeste bedrijfsdaken niet. Motoren, geleiders en besturing zijn allemaal onderdelen die kunnen storen op een plek waar onderhoud een hoogwerker vraagt. Een vast opgespannen doek heeft die onderdelen niet. Bij een kantoor met enkele daklichten boven een werkruimte kan een beweegbaar systeem wel zinvol zijn.
Wat kost een screen voor een lichtstraat?
De richtprijs voor buitenzonwering ligt tussen 25 en 45 euro per vierkante meter doek, inclusief maatwerk en montage. De prijs hangt af van het oppervlak, de bereikbaarheid van het dak en het type bevestiging. Bij grotere oppervlakken daalt de prijs per vierkante meter.
Heeft u een warmteprobleem via uw lichtstraat?
Sheltic meet op locatie in, produceert het doek op maat en monteert alles vakkundig. U hoeft er niets voor te regelen.
Vraag gratis offerte aan →
